상극한과 하극한
꼬리들의 상한과 하한이 모이는 곳: a n = ( − 1 ) n ( 1 + 1 / n ) a_n = (-1)^n(1+1/n) a n = ( − 1 ) n ( 1 + 1/ n ) 에서 lim sup a n = 1 \limsup a_n = 1 lim sup a n = 1 , lim inf a n = − 1 \liminf a_n = -1 lim inf a n = − 1 . lim sup a n = lim inf a n ⟺ lim a n \limsup a_n = \liminf a_n \iff \lim a_n lim sup a n = lim inf a n ⟺ lim a n 존재.
lim sup a n = lim N → ∞ sup n ≥ N a n \limsup a_n = \lim_{N\to\infty}\sup_{n\ge N} a_n lim sup a n = N → ∞ lim n ≥ N sup a n
lim inf a n = lim N → ∞ inf n ≥ N a n \liminf a_n = \lim_{N\to\infty}\inf_{n\ge N} a_n lim inf a n = N → ∞ lim n ≥ N inf a n
lim sup a n = lim inf a n ⟺ lim a n exists \limsup a_n = \liminf a_n \iff \lim a_n \text{ exists} lim sup a n = lim inf a n ⟺ lim a n exists
예제
수열 a n = ( − 1 ) n ( 1 + 1 n ) a_n = (-1)^n\left(1+\frac{1}{n}\right) a n = ( − 1 ) n ( 1 + n 1 ) 의 lim sup a n \limsup a_n lim sup a n 과 lim inf a n \liminf a_n lim inf a n 을 구하세요.
a 2 k = 1 + 1 2 k → 1 , a 2 k + 1 = − ( 1 + 1 2 k + 1 ) → − 1 a_{2k} = 1+\frac{1}{2k} \to 1, \qquad a_{2k+1} = -\left(1+\frac{1}{2k+1}\right) \to -1 a 2 k = 1 + 2 k 1 → 1 , a 2 k + 1 = − ( 1 + 2 k + 1 1 ) → − 1
n = 24 n=24 n = 24 : 짝수항 a 24 = 25 24 ≈ 1.0417 a_{24} = \frac{25}{24} \approx 1.0417 a 24 = 24 25 ≈ 1.0417 , 홀수항 a 23 = − 24 23 ≈ − 1.0435 a_{23} = -\frac{24}{23} \approx -1.0435 a 23 = − 23 24 ≈ − 1.0435 .
증명 보기
짝수 부분수열 a 2 k = 1 + 1 2 k a_{2k} = 1+\frac{1}{2k} a 2 k = 1 + 2 k 1 는 1 1 1 로 감소하며 수렴합니다 (a 2 = 1.5 a_2 = 1.5 a 2 = 1.5 에서 시작).
홀수 부분수열 a 2 k + 1 = − ( 1 + 1 2 k + 1 ) a_{2k+1} = -\left(1+\frac{1}{2k+1}\right) a 2 k + 1 = − ( 1 + 2 k + 1 1 ) 는 − 1 -1 − 1 로 증가하며 수렴합니다 (a 3 = − 4 3 a_3 = -\frac{4}{3} a 3 = − 3 4 에서 시작).
꼬리 상한을 직접 계산합니다. sup n ≥ N a n = max ( sup n ≥ N n 짝수 a n , sup n ≥ N n 홀수 a n ) \sup_{n \ge N} a_n = \max\left(\sup_{\substack{n \ge N \\ n \text{ 짝수}}} a_n,\; \sup_{\substack{n \ge N \\ n \text{ 홀수}}} a_n\right) sup n ≥ N a n = max ( sup n ≥ N n 짝수 a n , sup n ≥ N n 홀수 a n ) 입니다. 짝수 꼬리에서는 a 2 k = 1 + 1 2 k ↓ 1 a_{2k} = 1 + \frac{1}{2k} \downarrow 1 a 2 k = 1 + 2 k 1 ↓ 1 이므로 sup 짝수 ≥ N a n = 1 + 1 2 ⌈ N / 2 ⌉ \sup_{\text{짝수 } \ge N} a_n = 1 + \frac{1}{2\lceil N/2 \rceil} sup 짝수 ≥ N a n = 1 + 2 ⌈ N /2 ⌉ 1 입니다. 홀수 꼬리에서는 모든 항이 − 1 -1 − 1 이하이므로 sup 홀수 ≥ N a n ≤ − 1 < 1 \sup_{\text{홀수 } \ge N} a_n \le -1 < 1 sup 홀수 ≥ N a n ≤ − 1 < 1 입니다. 따라서 max \max max 는 짝수 쪽이 결정하고 sup n ≥ N a n = 1 + 1 2 ⌈ N / 2 ⌉ \sup_{n \ge N} a_n = 1 + \frac{1}{2\lceil N/2 \rceil} sup n ≥ N a n = 1 + 2 ⌈ N /2 ⌉ 1 입니다. ε > 0 \varepsilon > 0 ε > 0 에 대해 N > 1 ε N > \frac{1}{\varepsilon} N > ε 1 이면 0 ≤ sup n ≥ N a n − 1 = 1 2 ⌈ N / 2 ⌉ ≤ 1 N < ε 0 \le \sup_{n \ge N} a_n - 1 = \frac{1}{2\lceil N/2 \rceil} \le \frac{1}{N} < \varepsilon 0 ≤ sup n ≥ N a n − 1 = 2 ⌈ N /2 ⌉ 1 ≤ N 1 < ε — 즉 sup n ≥ N a n → 1 \sup_{n \ge N} a_n \to 1 sup n ≥ N a n → 1 이므로 lim sup a n = 1 \limsup a_n = 1 lim sup a n = 1 입니다.
하한도 대칭적입니다. inf n ≥ N a n = min ( inf 짝수 ≥ N a n , inf 홀수 ≥ N a n ) \inf_{n \ge N} a_n = \min\left(\inf_{\text{짝수 } \ge N} a_n,\; \inf_{\text{홀수 } \ge N} a_n\right) inf n ≥ N a n = min ( inf 짝수 ≥ N a n , inf 홀수 ≥ N a n ) 에서 짝수 쪽은 inf ≥ 1 > − 1 \inf \ge 1 > -1 inf ≥ 1 > − 1 이고, 홀수 쪽은 a 2 k + 1 = − ( 1 + 1 2 k + 1 ) ↑ − 1 a_{2k+1} = -\left(1 + \frac{1}{2k+1}\right) \uparrow -1 a 2 k + 1 = − ( 1 + 2 k + 1 1 ) ↑ − 1 이므로 inf 홀수 ≥ N a n = − ( 1 + 1 2 ⌊ N / 2 ⌋ + 1 ) \inf_{\text{홀수 } \ge N} a_n = -\left(1 + \frac{1}{2\lfloor N/2 \rfloor + 1}\right) inf 홀수 ≥ N a n = − ( 1 + 2 ⌊ N /2 ⌋ + 1 1 ) 입니다. 따라서 inf n ≥ N a n = − ( 1 + 1 2 ⌊ N / 2 ⌋ + 1 ) → − 1 \inf_{n \ge N} a_n = -\left(1 + \frac{1}{2\lfloor N/2 \rfloor + 1}\right) \to -1 inf n ≥ N a n = − ( 1 + 2 ⌊ N /2 ⌋ + 1 1 ) → − 1 이고 lim inf a n = − 1 \liminf a_n = -1 lim inf a n = − 1 입니다.
lim a n = L \lim a_n = L lim a n = L 이 존재하면 lim sup a n = lim inf a n = L \limsup a_n = \liminf a_n = L lim sup a n = lim inf a n = L 임을 증명하세요.
L − ε < a n < L + ε ( n ≥ N ) ⟹ L − ε ≤ lim inf a n ≤ lim sup a n ≤ L + ε L-\varepsilon < a_n < L+\varepsilon \quad (n \ge N) \implies L-\varepsilon \le \liminf a_n \le \limsup a_n \le L+\varepsilon L − ε < a n < L + ε ( n ≥ N ) ⟹ L − ε ≤ lim inf a n ≤ lim sup a n ≤ L + ε
n = 24 n=24 n = 24 : 이 장면의 수열은 수렴하지 않아 lim sup = 1 \limsup = 1 lim sup = 1 과 lim inf = − 1 \liminf = -1 lim inf = − 1 이 다릅니다.
증명 보기
ε > 0 \varepsilon > 0 ε > 0 이라 합시다. lim a n = L \lim a_n = L lim a n = L 이므로 n ≥ N n \ge N n ≥ N 일 때 ∣ a n − L ∣ < ε |a_n - L| < \varepsilon ∣ a n − L ∣ < ε 인 N N N 이 존재하고, 즉 L − ε < a n < L + ε L - \varepsilon < a_n < L + \varepsilon L − ε < a n < L + ε 입니다.
n ≥ N n \ge N n ≥ N 인 꼬리에 대해 상한과 하한을 취하면 L − ε ≤ inf n ≥ N a n ≤ sup n ≥ N a n ≤ L + ε L - \varepsilon \le \inf_{n\ge N} a_n \le \sup_{n\ge N} a_n \le L + \varepsilon L − ε ≤ inf n ≥ N a n ≤ sup n ≥ N a n ≤ L + ε 입니다. N → ∞ N \to \infty N → ∞ 이면 L − ε ≤ lim inf a n ≤ lim sup a n ≤ L + ε L - \varepsilon \le \liminf a_n \le \limsup a_n \le L + \varepsilon L − ε ≤ lim inf a n ≤ lim sup a n ≤ L + ε 을 얻습니다.
ε > 0 \varepsilon > 0 ε > 0 은 임의이므로 lim inf a n = lim sup a n = L \liminf a_n = \limsup a_n = L lim inf a n = lim sup a n = L 입니다.
근 판정법을 증명하세요: ρ = lim sup ∣ a n ∣ 1 / n < 1 \rho = \limsup |a_n|^{1/n} < 1 ρ = lim sup ∣ a n ∣ 1/ n < 1 이면 ∑ a n \sum a_n ∑ a n 은 절대수렴합니다.
ρ = lim sup ∣ a n ∣ 1 / n < 1 ⟹ ∣ a n ∣ ≤ r n eventually ⟹ ∑ ∣ a n ∣ converges \rho = \limsup |a_n|^{1/n} < 1 \implies |a_n| \le r^n \text{ eventually} \implies \sum |a_n| \text{ converges} ρ = lim sup ∣ a n ∣ 1/ n < 1 ⟹ ∣ a n ∣ ≤ r n eventually ⟹ ∑ ∣ a n ∣ converges
n = 24 n=24 n = 24 : ∣ a 24 ∣ 1 / 24 ≈ 1.0017 |a_{24}|^{1/24} \approx 1.0017 ∣ a 24 ∣ 1/24 ≈ 1.0017 이며 lim sup ∣ a n ∣ 1 / n = 1 \limsup |a_n|^{1/n} = 1 lim sup ∣ a n ∣ 1/ n = 1 — 판정이 안 되는 경계입니다.
증명 보기
ρ < r < 1 \rho < r < 1 ρ < r < 1 인 r r r 을 택합니다. ρ \rho ρ 는 꼬리 상한들의 극한이므로 n ≥ N n \ge N n ≥ N 일 때 ∣ a n ∣ 1 / n ≤ r |a_n|^{1/n} \le r ∣ a n ∣ 1/ n ≤ r , 즉 ∣ a n ∣ ≤ r n |a_n| \le r^n ∣ a n ∣ ≤ r n 인 N N N 이 존재합니다.
0 ≤ r < 1 0 \le r < 1 0 ≤ r < 1 이므로 등비급수 ∑ r n \sum r^n ∑ r n 은 수렴합니다. 비교판정법으로 ∑ ∣ a n ∣ \sum |a_n| ∑ ∣ a n ∣ 이 수렴하므로 ∑ a n \sum a_n ∑ a n 은 절대수렴합니다.
3. 수열